Deponeringsplicht voor maatschappelijke organisaties door wetsvoorstel Wtmo
Op 1 april 2025 heeft de Tweede Kamer ingestemd met het wetsvoorstel ‘Wet transparantie en tegengaan ondermijning door maatschappelijke organisaties’ (Wtmo). Het doel van deze wet is bescherming bieden voor de democratische rechtsstaat of het openbaar gezag tegen ondermijning via maatschappelijke organisaties, zoals stichtingen, verenigingen en kerkelijke instellingen. De wet introduceert nieuwe verplichtingen rond transparantie van donaties, financiële verslaglegging, de deponeringsplicht en handhaving.
De nieuwe wet – die moet tegengaan dat er structurele pogingen worden gedaan om de democratische rechtsstaat of het openbaar gezag te verzwakken – bestaat uit drie onderdelen:
- Informatieplicht: overheidsinstanties zoals het OM, de Belastingdienst en burgemeesters kunnen informatie opvragen over de herkomst, het doel en de omvang van donaties die zijn ontvangen, zowel uit binnen- als buitenland. Bij ‘substantiële donaties’ mogen ook persoonsgegevens van donateurs worden opgevraagd, mits dit noodzakelijk is voor handhaving van de openbare orde. Doneren namens een ander zonder de juiste gegevens te verstrekken, wordt verboden.
- Deponeringsplicht: stichtingen die wettelijk nog niet verplicht waren om financiële gegevens te publiceren, worden nu wel verplicht om jaarlijks een balans en een staat van baten en lasten te deponeren bij de Kamer van Koophandel. Deze gegevens zijn alleen toegankelijk voor bepaalde overheidsinstanties.
- Handhavingsinstrumentarium: het OM kan via de rechter een stakingsbevel aanvragen tegen organisaties die ondermijnende activiteiten ontplooien. Dit is een bevel van de rechter jegens een organisatie om zich van bepaalde activiteiten te onthouden, of om deze te staken en gestaakt te houden. De rechter kan handhaving afdwingen met een dwangsom.
De deponeringsplicht gaat gelden voor boekjaren die aanvangen na inwerkingtreding van het wetsvoorstel. Bij een normaal boekjaar vanaf 1 januari 2026, indien het wetsvoorstel dit jaar wordt aangenomen.