Wetsvoorstel Wtmo verworpen door Eerste Kamer
Op 1 april 2025 heeft de Tweede Kamer ingestemd met het wetsvoorstel ‘Wet transparantie en tegengaan ondermijning door maatschappelijke organisaties’ (Wtmo). Het doel van deze wet is bescherming bieden voor de democratische rechtsstaat of het openbaar gezag tegen ondermijning via maatschappelijke organisaties, zoals stichtingen, verenigingen en kerkelijke instellingen. De Eerste Kamer heeft het wetsvoorstel op 24 maart 2026 verworpen. Het wetsvoorstel – bedoeld om structurele pogingen om de democratische rechtsstaat of het openbaar gezag te verzwakken tegen te gaan – bestond uit drie onderdelen. Welke zijn dat?
- Informatieplicht: overheidsinstanties zoals het OM en de Belastingdienst (maar ook burgemeesters) kunnen informatie opvragen over de herkomst, het doel en de omvang van donaties die zijn ontvangen, zowel uit binnen- als buitenland. Bij ‘substantiële donaties’ mogen ook persoonsgegevens van donateurs worden opgevraagd, mits dit noodzakelijk is voor handhaving van de openbare orde. Doneren namens een ander zonder de juiste gegevens te verstrekken, wordt verboden.
- Deponeringsplicht: stichtingen die wettelijk nog niet verplicht waren om financiële gegevens te publiceren, worden nu wel verplicht om jaarlijks een balans en een staat van baten en lasten te deponeren bij de Kamer van Koophandel. Deze gegevens zijn alleen toegankelijk voor bepaalde overheidsinstanties.
- Handhavingsinstrumentarium: het OM kan via de rechter een stakingsbevel aanvragen tegen organisaties die ondermijnende activiteiten ontplooien. Dit is een bevel van de rechter jegens een organisatie om zich van bepaalde activiteiten te onthouden, of om deze te staken en gestaakt te houden. De rechter kan handhaving afdwingen met een dwangsom.
Op 24 maart 2026 heeft de Eerste Kamer het wetsvoorstel verworpen, waardoor het geen kracht van wet krijgt. De Eerste Kamer was namelijk niet overtuigd van de proportionaliteit en de uitvoerbaarheid van het wetsvoorstel. Het Ministerie van Veiligheid en Justitie kan mogelijk met een nieuw of aangepast wetsvoorstel komen, maar dit is nog onduidelijk. We houden je hiervan op de hoogte.