Leidt aflossing overbedelingsschuld tot schenking?
Pieter is in 2007 te jong overleden; hij was nog maar 55 jaar. Zijn echtgenote Herma, toen 53 jaar, heeft op grond van de wettelijke verdeling alle vermogensbestanddelen geërfd, maar ten gevolge van de overbedeling een schuld aan hun twee kinderen van elk € 100.000 nominaal. Er zijn geen nadere renteafspraken gemaakt, waardoor de wettelijke regeling (artikel 4:13, lid 4 BW) van toepassing is. De rente is daardoor gelijk aan de wettelijke rente voor consumententransacties, voor zover deze hoger is dan 6 %. Per 1 juli 2007 bedroeg de wettelijke rente voor consumententransacties 6%, de rente op deze overbedelingsschuld is derhalve nihil.
Herma wil graag het erfdeel van Pieter aan hun kinderen uitbetalen (aan beiden een bedrag van € 100.000). Een belastingadviseur heeft echter gewaarschuwd dat mogelijk schenkingsrecht verschuldigd is. Is die waarschuwing terecht? Hiervoor moeten twee vragen worden beantwoord:
- Is er civiel-juridisch sprake van een gift?
- Zo ja, is er sprake van een belaste bevoordeling?
Om vast te stellen of er civiel-juridisch sprake is van een gift, moeten we de netto contante waarde berekenen:
CW = TW/((1+i)^t). In casu is TW € 100.000, i de huidige marktrente en t de resterende levensverwachting van Herma.
Herma is nu 68; op grond van de overlevingstafels is haar resterende levensverwachting afgerond 18 jaar. De marktrente is een variabele, maar aansluiting bij het U-rendement + 0,5 % is niet ongebruikelijk. Het U-rendement voor juni 2022 bedraagt 0,48%, stel de marktrente derhalve op 1%. De contante waarde zou dan afgerond € 83.500 bedragen. Bij een betaling van € 100.000 is er sprake van een (bewuste) bevoordeling (verrijking van de kinderen) en verarming van moeder. Er is dus sprake van een gift. De belaste bevoordeling moet echter worden berekend met de waarderingsregel van de Successiewet. Bij een betaling van € 100.000 wordt het volledige vruchtgebruik geschonken: 8*6%*€ 100.000 = € 48.000. Na aftrek van de jaarlijkse schenkvrijstelling is afgerond € 4.200 schenkbelasting per kind verschuldigd.
Tip
Bij een betaling van € 83.500 is er civiel-juridisch geen sprake van een gift en is toetsing aan de waarderingsregels van de Successiewet niet aan de orde. Het verschil met € 100.000 zou Herma kunnen uitbetalen ten laste van haar vermogen. Alsdan is niet € 48.000 belast, maar € 16.500 (beide nog te verminderen met de jaarlijkse vrijstelling). Betaal dan wel in twee delen met afzonderlijke omschrijvingen.