HR(1): BOR deels niet van toepassing door niet voldoen aan ondernemingseis
Een zoon krijgt van zijn ouders de aandelen in een holding geschonken. De holding bezit (in)directe aandelenbelangen in bv’s en participeert in enkele vof’s. Zij heeft binnen de 5-jaarstermijn een (in)direct belang verkregen in twee bv’s. De zoon wil de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) toepassen op de waarde van de verkregen aandelen in de holding. Volgens de Hoge Raad drijft de holding niet één onderneming, maar - via de bv’s - meerdere ondernemingen die aan haar worden toegerekend. Het strookt dan met doel en strekking van de BOR om de ondernemingseis toe te passen op elke afzonderlijke (toegerekende) onderneming van de holding. De binnen de 5-jaarstermijn verkregen deelnemingen voldoen niet aan die eis.
De BOR kent een bezitseis. Die bezitseis houdt op het niveau van de schenker in dat de schenker (of erflater) op het moment van de bedrijfsopvolging minimaal 5 jaar (bij een schenking) of 1 jaar (bij overlijden) in het bezit moet zijn geweest van het ondernemingsvermogen of de aanmerkelijkbelangaandelen. Daarnaast houdt de bezitseis op het niveau van de bv in dat de bv de onderneming na de verkrijging gedurende 5 jaar (of 1 jaar bij overlijden) moet hebben voortgezet (de ondernemingseis). Pas na die 5 jaar kan deze met toepassing van de BOR worden overgedragen. De bedoeling van de bezitseis is om te voorkomen dat (belast) privé- of beleggingsvermogen in het zicht van een schenking (of overlijden) gemakkelijk kan worden omgezet in vrijgesteld ondernemingsvermogen.
Volgens de Hoge Raad is in de onderhavige zaak wel op schenkersniveau voldaan aan de bezitseis, maar voldoet de schenking op bv-niveau niet aan de ondernemingseis. De ondernemingen in de twee gekochte deelnemingen moeten zelfstandig worden beoordeeld. Zij voldoen niet aan deze eis, omdat ze binnen de 5-jaarstermijn zijn verkregen.